Bundan 2 yıldan fazla bir süre önce bu günlüğü WordPress’in düz yazıdan matematik ifadelere kadar her türlü metni güzel bir şekilde yazmak amacıyla geliştirilen LaTeX işleyicisini denemek için açmıştım. O gün vektörlerin nokta çarpımı üzerine kısa bir yazı düzenlemiştim. (bakmak için) Böyle bir LaTeX işleyici kullanmak için sunucu üzerinde gerekli işlemleri yapacak MikTeX’in kurulu olması gerekiyordu. Bu çözüm de ancak kendisine ait sunucusu olanlar için mümkündü. Sağolsun WordPress.com’daki yöneticiler bizlere bu imkanı sunmuşlardı. Başka alternatifler de vardı elbet.
Kendi sunucunuzda mümkün değilse de başkasının sunucusu üzerinde çalışan uygulamayı kullanabiliyordunuz. Çeşitli örnekler mevcutsa da buna örnek vermek istemiyorum. Çünkü sizin denklem başka sunucuya gidecek orada bu işlenecek resme dönüşecek sonra sizin siteye onu gönderecek ve kullanıcı da sayfanızda matematik ifadeleri görecek, yani ölme eşşeğim ölme durumu sözkonusu. Hem gelen resimler güzel değil hem de çoğunlukla yavaş tepki veren başkasının imkanlarıne ne kadar güvenebilirsiniz ki. Konu dışında.
Bir diğer olasılık da JsMath idi.JsMath bu işe gönül vermiş kimseler tarafından oluşturulmuş Javascript aracılığıyla gerekli matematik ifadeleri yükleyen bir paket olarak karşımıza çıkıyor. O zamanlar 30 Mb civarı bir dosya kümesini sitenizi konakladığınız yere koyuyor ve Javascript aracılığıyla matematik ifadelerin işlenmesini sağlıyordunuz. O gün için kendi sunucusu olamayanlar için belki de en iyi çözüm JsMath idi. Yalnız arkasında ciddi destek olmadığı için ve işin içinde profesyonel ağ sayfası tasarımcıları olmadığı için bu proje de sadece bir boşluğu doldurmaktan öteye geçecek bir proje değildi. Çok da güzel göründüklerini de söyleyemem. Cesaretimi kırmıştı açıkçası.
Mathematica gibi profesyonel yazılımların arkasında duranların bu konuda sıkı çalışmaları vardı o dönemde. Fakat bu programları çıkarmış kimseler işi ticarete döktükleri için ve de yaptıkları şeylerin genel ihtiyaçtan çok kendi ihtiyaçlarına çözüm bulması nedeniyle insanlık adına bir ilerleme kaydetecek imkanlar değillerdi ve hâlâ da değiller. Başarılılar mı? Evet. Sezar’ın hakkı Sezar’a.
2011′de peki durum aynı mı derseniz, beni umutlandıran bir paket daha çıktı bu arada. MathJax. Bu paket JsMath gibi Javascript ile yapıyor ama birincisi daha profesyonel. Arkasında Amerikan Matematikciler Cemiyeti gibi kuruluşlar kapı gibi durmaktalar. Dahası denklemleri sitesinde görürseniz ne dediğimi anlayacaksınız, kız gibiler. Kız güzeldir, bu denklemler de kız gibi güzeller. (Anlatım şeklimden dolayı sapıkça düşüncelere erişenler veya benim sapık olduğumu düşünenler lütfen en kısa sürede bir psikoloğa başvurun!) Yolda Ferrari görmüş gibi etkilendiğim bu paket gelecekte matematik ifadeleri ağa aktarma düşüncelerim için büyük bir imkân sunuyor. Hazır yeri gelmişken böyle bir güzelliğin lezzetini sizlerle paylaşmak istedim. Aşağıya sitenin şimdiki rozetlerini eklemeden duramadım.
Selam, sevgi ve dostluk…
